Projecten, Achtergrond, Werking

Voetbalschool en balletklas zetten kinderen aan tot leren

Brazilië: waar samba en voetbal heilig zijn en onderwijs niet

In Brazilië steunt Cunina educatief centrum Casa Familia e Vida. Het is de enige welzijnsvoorziening in de wijk die straatkinderen dag en nacht opvangt. Het centrum fungeert als een thuis voor de buurtkinderen uit de favela Vila Amizade. Kinderen krijgen er medische verzorging, voeding, scholing en veiligheid. Ze kunnen er ook dansen en voetballen. Maar dan moeten ze wel eerst goede schoolresultaten behalen. Deze aanpak lijkt te werken in een land waar voetbal en samba heilig zijn, maar onderwijs helaas niet.

Jandira is een arme voorstad van miljoenenstad São Paulo waar maar liefst een op de drie gezinnen in armoede leeft. De inwoners moeten er elke dag vechten voor hun bestaan en vooral voor kinderen is het leven in de favela’s bijzonder hard. De kans dat ze voor hun puberteit in de handen vallen van de vele straatbendes die er opereren, is enorm groot.

Het zijn deze kinderen die wij willen bereiken met onze peterschapswerking in Brazilië. Het liep anders. Onze peterschapswerking bleek niet geschikt voor de straatkinderen die zoveel hebben meegemaakt dat ze nauwelijks te benaderen zijn. Vaak zijn ze fysiek of mentaal misbruikt en niet zelden gebruiken ze verdovende middelen. De kinderen zijn meer dan eens afwezig van school en van een structurele werking is dan ook geen sprake. Met spijt in het hart besluit Cunina daarom om haar peterschapswerking af te bouwen.

Omdat de nood in Brazilië wel bijzonder groot is, kiezen wij voor een andere aanpak om analfabetisme te bestrijden en kinderen te behoeden voor een leven in een criminele bende. Daarom verlegt Cunina de focus naar Casa Familia in Jandira, een educatief centrum waar we al sinds 2001 mee samenwerken. Het centrum voorziet in basislessen voor alle leeftijden. Als kinderen voldoende resultaat boeken mogen ze deelnemen aan de recreatieve lessen.

Hulpverleners van het educatief centrum Casa Familia e Vida proberen vooral preventief te werken om kinderen uit de klauwen van criminele bendes te houden. Dat doen ze door jongeren de nodige handvaten te geven, zodat ze hun leven in eigen handen nemen in plaats van onderhevig te zijn aan de wetten van de straat.

Om te mogen deelnemen aan de dansles of voetbaltraining moeten de kinderen eerst verplicht lessen volgen in lezen, schrijven en rekenen én voldoende hun best doen. Als beloning mogen ze zich daarna uitleven in voetbal, ballet, capoeira en andere activiteiten.

Inmiddels is de collectieve steun die we aan Casa Familia in Jandira geven een goede aanpak gebleken. Dagelijks worden hier 150 jongeren opgevangen, die er dankzij Cunina niet alleen een voedzame maaltijd krijgen, maar ook lessen kunnen volgen. De dagelijkse maaltijden die de kinderen in Casa Familia krijgen, zorgen ervoor dat ze ge­concentreerd blijven tijdens de les en genoeg kracht hebben om daarna te sporten.

Winnaars
De voetbalschool Amizade Futebol Club (AFC) is gestart door Fabricio, een leraar informatica en zelf inwoner van Vila Amizade. Voetbal zit in de Braziliaanse genen, maar niet iedereen heeft de financiële middelen om zich aan te sluiten bij een voetbalclub. Zeker voor straatkinderen is een abonnement op een voetbalclub duur.

Fabricio zorgt er met de steun van Cunina voor dat voetbalschooltje voor buurtjongeren van tien tot vijftien jaar al snel groeit en tachtig leden telt: genoeg om teams te vormen en wedstrijden te spelen. De vaders van de jongens worden ingeschakeld bij de organisatie van vriendenwedstrijden. Veel ouders helpen tijdens de wedstrijden mee of ze komen de ploeg aanmoedigen. Zo wordt de voetbalschool onderdeel van de wijk.

Omdat de jongens zo enthousiast zijn, kunnen er deelnamevoorwaarden worden gesteld. Er wordt uitgelegd aan de voetballers dat sport en school een eenheid vormen. Elke voetballer moet daarom kunnen voorleggen dat hij minstens zeventig procent van de tijd aanwezig is geweest op school. Bovendien moeten de kinderen ook slagen voor hun testen. De kinderen zijn sindsdien zeer gemotiveerd om hun best op school te doen.

Er zijn drie teams die competitie spelen: een team van tienjarigen, een van dertienjarigen en een van vijftienjarigen. Alle teams krijgen twee keer per week voetbaltraining met nadruk op conditie en techniek. Er wordt ook getraind op samenspelen. Dat laatste blijkt lastig, want bijna alle Braziliaan scoren het liefst.

Cunina zorgt ook voor mooie voetbaloutfits en oefenmateriaal. Het team wordt omgedoopt tot Standard da XV F.C. want drie voetballers van voetbalclub Standard Luik zijn de eerste sponsors die de voetbalschool via Cunina steunen. XV is het Romeinse cijfer voor de straat waar het educatief centrum gevestigd is.

Het enthousiasme vertaalt zich al snel in resultaten, want twee van de vier voetbalploegjes winnen al direct een beker. Maar het gaat om meer dan alleen winnen. De voetbalschool wil de kinderen ook iets mee geven: hoop op een betere wereld die begint in hun eigen buurt.

Wij zijn heel trots dat het verborgen analfabetisme daalt met de lessen die kinderen krijgen in Casa Familia. En het sporten brengt hen teamgeest en fair play bij. Er zijn zelfs twee kinderen die daarna in een echte voetbalclub zijn gaan spelen. Het toont aan wat een beetje steun teweeg kan brengen in een kinderleven!

Danse
Wat Fabricio doet voor de voetbalschool, doet Ingrid als balletlerares voor de dansklas. Net als bij de voetbalschool mogen kinderen pas deelnemen aan de dansklassen als ze voldoende lessen volgen en goede resultaten behalen. En ook hier werkt deze manier van werken, want de dansklassen zijn een groot succes.

Omdat de kinderen baat hebben bij de aanpak van Casa Familia steunt Cunina het educatief centrum van 2015 tot 2017 door de voetbaltrainer en balletlerares te betalen. Sinds 2018 ontvangt het centrum opnieuw gemeentelijke subsidies, dus is onze steun (voorlopig) niet nodig.

Daarom richten wij ons nu op de voorschoolse opvang van peuters en kleuters. In deze lessen worden zeer jonge kinderen geholpen bij hun taalontwikkeling, rekenvaardigheid, motorische ontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling. Omdat wij het probleem bij de wortel willen aanpakken, betaalt Cunina de kosten voor de lerares van de voorschoolse opvang.

Cunina draagt ook financieel bij aan de dagelijkse maaltijden voor 150 buurtkinderen. Zo hoeven de kinderen niet met een lege maag hun schoollessen te volgen. Maar dat er daarnaast nog altijd veel wordt gevoetbald en gedanst in Casa Familia e Vida is een feit. We hebben het wél over Brazilië, waar voetballen en dansen zo’n beetje heilig zijn.